สิ่งหนึ่งที่ผมสังเกตได้จากปีที่ผ่านมาคือ การ Implement ระบบ IT ในองค์กรหรือหน่วยงานต่างๆ จะมีการผนวกรวมระบบ GIS เข้าไปด้วย จากเดิมที่มีแต่ระบบงาน MIS เพียงอย่างเดียว ข้อมูลหลากหลายถูกนำไปเชื่อมโยงกับข้อมูลเชิงพื้นที่เพื่อใช้ในการวิเคราะห์ปัญหาและใช้ในการวางแผนต่างๆ ซึ่งแต่ละระบบก็มีความซับซ้อนและสมบูรณ์แบบแตกต่างกันไป

มีพี่ท่านหนึ่งเขียน Email เข้ามาถามเกี่ยวกับการพัฒนาโปรแกรมประยุกต์ ที่สามารถแสดงผลข้อมูล GIS ร่วมกับระบบงาน MIS โดยอยากให้ช่วยแนะนำ GIS Engine ประเภทฟรีหรือ Open source สำหรับนำมาใช้พัฒนา Application ประเภท Standalone เป้าหมายคือจะนำไปพัฒนาระบบแผนที่ภาษี หรือโปรแกรมแผนที่ภาษี application สุด hot ที่ใครๆก็รู้จัก

ก่อนเข้าเรื่องขอแวะโม้ถึงระบบแผนที่ภาษีจักหน่อย ใ นช่วงหลายปีที่ผ่านมาแผนที่ภาษีเป็นงานที่หลายคนอยากทำเรียกได้ว่าเป็นการขุดทองก็ว่าได้ เพราะแผนที่ภาษีกลายเป็นระบบงานที่ทุกอบต.หรือเทศบาล ต่างก็ต้องการทั้งแบบที่ต้องการจริงๆเพื่อไปเพิ่มประสิทธฺภาพการจัดเก็บรายได้และแบบที่ต้องการเพราะว่าเห็นที่อื่นๆมี หน่วยงานของรัฐและภาคการศึกษาก็ให้การสนับสนุน มีทั้งรูปแบบการจัดฝึกอบรมทำแผนที่ภาษี การรับจ้างพัฒนาให้และอื่นๆมากมาย ถ้าท่านลองสังเกตุความต้องการ(demand)และการเสนอ จากการค้นหาโดย Google ท่านจะพบเรื่องราวที่มี keyword เกี่ยวกับแผนที่ภาษีมากถึง 329,000 รายการ ถ้าอ่านดูพบว่าเกิน 80 เป็นการโฆษณารับทำระบบ โดยมีบริษัทและมหาวิทยาลัยต่างๆที่รับจ้างพัฒนา แม้แต่บริษัท IT เช่นบริษัททำระบบ network ในองค์กร หรือบริษัทพัฒนา MIS ก็หันมาทำงานด้านแผนที่ภาษีกันด้วย เคยมีผู้รู้เค้าประเมินให้ผมฟังว่ามีเทศบาลหรืออบต.จัดทำไปแล้วมากกว่า 50 % โดยเฉพาะในแถบภาคกลางที่มีความพร้อมและสะดวกในการจัดเก็บข้อมูล

9

ผมมองว่าระบบแผนที่ภาษีเป็นสิ่งที่ดีนะครับ เพราะเคยเห็นหลายที่ที่มีการสำรวจและจัดทำข้อมูลเป็นอย่างดี ก็สามารถสร้างฐานข้อมูลดีๆให้แก่หน่วยงานท้องถิ่นได้เช่นกัน ทั้งข้อมูลอาคาร ข้อมูลประชากร ข้อมูลแปลงที่ดิน ข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดินและอื่นๆ ข้อมูลเหล่านี้สามารถนำมาวิเคราะห์และทำระบบสารสนเทศอื่้นๆได้อีกหลายด้าน โดยเฉพาะสารสนเทศรวมระดับจังหวัด แต่ปัจจุบันระบบแผนที่ภาษีที่ทำกันมากๆ พอต้องการจะนำข้อมูลมารวมกันใช้วิเคราะห์ร่วมกันก็ยังไม่สามารถทำได้ เช่น จังหวัด A เกิดน้ำท่วม อบต.A1,อบต.A2,อบต.A3 ประกาศเป็นเขตภัยพิบัิติ จังหวัดต้องการดูข้อมูลอาคาร ข้อมูลประชากร ข้อมูลการใ ช้ประโ ยชน์ที่ดิน ร่วมถึงข้อมูลแ ผนที่ภาพถ่ายทางอากาศ ของอบต.ทั้งสามเพื่อนำมาวิเคราะห์หาพื้นที่เสียหายและการจ่ายค่าชดเชย ผลปรากฏว่าไม่สามารถทำได้ ก็อยากจะฝากไว้ว่าถ้าจะส่งเสริมให้พัฒนาระบบแผนที่ภาษีกันก็น่าจะหาช่องทางการนำข้อมูลที่ทำไปใช้ประโยชน์ให้้มากที่สุดด้วย ลองนึกภาพเล่นๆถ้าเมืองไทยทุก อบต.และเทศบาลทำระบบแผนที่ภาษี ซึ่งเป็นระบบแผนที่มาตรส่วน 1:4000 (จริงๆบางอาจจะที่ดีกว่านั้น) เราจะมีข้อมูลพื้นฐานที่มากเพียงพอจะนำไปพัฒนาด้านต่างๆได้มากเลยทีเดียวนะครับ คิดเล่นเช่นเรื่องการจัดการน้ำ ภัยแล้วจะัมาถึงถ้าเราสามารถหาได้ว่าในแต่ละท้องถิ่นมีแหล่งน้ำขนาดเล็กอยู่ที่ไหนบ้างโดยดูจากภาพถ่ายทางอากาศ และจัดสรรงบประมาณเพื่อใช้บำรุงรักษาแหล่งน้ำ เพื่อเตรียมรับมือตั้งแ ต่เ นิ่นๆ การแก้ปัญหาภัยแล้งก็น่าจะทำได้ง่ายขึ้น หรืออย่างเรื่องภัยพิบัิติที่หลายพื้นที่มีความเสี่ยทั้งไฟป่า,ดินถล่ม,น้ำท่วม และอื่นๆการมีข้อมูลฐานที่ดีก็จะช่วยให้เกิดการจัดการภัยพิบัติต่างๆได้ดีมากขึ้น เขียนถึงเรื่องแผนที่ภาษีแล้วยาวรับเขียนได้อีกเยอะ วันหลังจะมาเล่าเรื่อง NSDI กับแผนที่ภาษีและวิธีการเชื่อมโยงระบบให้ฟังต่อ

กลับมาที่ เรื่องหลักที่ผมจั่วหัวไ ว้ ดีกว่า วันนี้ผมเลยคัดเอาตัวเด่นๆของ Map engine ที่เป็นที่นิยมใช้งานแล้วมาฝากกัน

1. Map Windows GIS

Map Windows ก็มี engine ประเภท OCX สำหรับนักพัฒนาที่ต้องการพัฒนาระบบงาน GIS ในรูปแบบเฉพาะ โดยสามารถทำงานร่วมกับ VB6 และ.NET ได้ครับ สำหรับตัวนี้ผมเคยลองนำมาพัฒนาใช้งานจริงแล้วใช้ได้ดีทีเดียวง แต่มีข้อจำกัดในเรื่องการจัดการ memory คือถ้าเปิดไฟล์ขนาดใหญ่นี้จะช้ามาก แต่โดยรวมถือว่าดีครับ มี Class Object Diagram ให้เรียกใช้งานได้ง่าย และสามารถรองรับไฟล์ราสเตอร์และเวกเตอร์ได้หลายแบบ ลองเข้าไปดาวน์โหลดได้ที่ http://www.mapwindow.org/

10

2. SharpMap

เคยมีฝรั่งคนหนึ่งเขียนในเว็บบอร์ดว่า ถ้าใครได้ลองแล้วจะต้องติดใจ แต่ SharpMap ก็ทำงานได้ดีทีเดียวครับ สามารถพัฒนาด้วย .Net ทั้ง VB.NET และ C# ตัวนี้ทำงานบน windows ได้ดีไม่ค่อยมีปัญหา สามารถรองรับไฟล์ขนาดใหญ่ และยังหยืดหยุ่นสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดทั้งระบบ Internet GIS และ Mobile GIS ได้อีกด้วย ลองเข้าไปดาวน์โหลดได้ที่ http://www.codeplex.com/SharpMap

111

3. Shapelib

Engine ตัวเก่าที่มีการนำไปใช้งานในระบบต่างๆค่อนข้างเยอะ แต่ปัจจุบันการพัฒนาค่อนข้างจะนิ่งไปแล้ว โดยมีให้ใช้หลายรูปแบบครับ ทั้งแบบ OCX หรือเป็น Library อิสระ (.dll) แต่ก็มีข้อจำกัดตรงที่ว่าสามารถทำงานกับ shapefile ได้เพียงฟอร์แมทเดียว

4. Geotools.Net
Geotools ตัวนี้หายห่วงฟีเจอร์ทาง GIS ครบเพราะเป็น opensource gis โปรเจคใหญ่ที่อยู่เบื้องหลังโปรแกรม GIS ดังๆหลายตัวแต่ Geotools.net เป็น Geotool เ วอร์ชั่น C#.net สามารถ read-write ข้อมูล gis ได้ ลองเข้าไปดาวน์โหลดได้ที่ http://geotoolsnet.sourceforge.net/Default.html
5. Geotools
Geotools นี้ก็คือตััวเดียวกับข้างบนครับแต่เป็น Javabased ปัจจุบันทีการพัฒนา GEO API ให้สามารถเรียกใช้งานได้ง่ายขึ้น ความสามารถไม่ต้องพูดถึงครับเยอะมาก นอกจากนี้ยังมีฟีเจอร์รวมไปถึง Web Feature Servers, Web Map Servers อีกด้วย
ลองเข้าไปดาวน์โหลดและอ่านรายละเอียดได้ที่ http://geoapi.sourceforge.net/ หรือ http://geotools.codehaus.org/

จริงๆมีเยอะกว่านี้นะครับแต่ผมเลือกเฉพาะตัวที่ผมเคยใช้และเป็น opensource จริงๆมาเขียน 5 ตัวนี้สามารถทำ application ทาง GIS Destop อย่างง่ายได้แล้ว

ตัวอย่างแผนที่ภาษีใช้ Opensource GIS เป็น back-end สำหรับโปรแกรมแผนที่ภาษีผ่านอินเตอร์เน็ต

หน้าต่างแรก แผงควบคุม

ตัวอย่างการนำเข้าและแก้ไข ข้อมูลอาคาร

แสดงภาพถ่ายทางอากาศ รายละเอียดสูงในระบบ GIS

รายละเอียดเพิ่มเติม

http://excellentmap.net/